هنر وکالت


یادداشت بنیانی اول - نویسنده:امیر رئیسیان فیروزآباد

 "هنر وکالت" یا "چیز دیگر چیست؟"

پیرامون اینکه ماهیت وکالت چیست سخنها بسیار گفته شده است، عده ای آن را فن نامیده اند به این اعتبار که "مهارتی است در استفاده از قانونِ کلی در جهت احقاق حق" و این مهارت باید با در نظر گرفتن متن قانون(در اینجا بیشتر اصول حقوقی که مادر قوانین هستند مد نظر است مثل حقِ مالکیت) و تشخیص اصول و قواعد استنباطی و بیرون کشیدن روح قانون از کالبد نص آن به کار گرفته شود، به همین دلیل مجموعه این مهارتها را فن وکالت نامیده اند. این نکته که مهمترین بخش وکالت، مهارت و فن(به مثابه تکنیک) دانسته شود از دوران ابتداییِ وکالت –شاید در آتن- تا شکل گیری عصر مدرن سخن گزافی نبود چرا که بیش از دانش، خطابه و استدلال و تاثیر گذاری بر مخاطبین و قضات، ملاک بود. اما با پیدایش مدرنیسم و تکامل و توسعه و تنوع تدریجی قانون، "علم به قوانین" که روز به روز متعدد و متنوع و تخصصی می شدند به محور اول وکالت و دفاع تبدیل شد.

از اینرو در چنین وضعیتی حد اعلای یک وکیل، سخنوری و استدلال و مجاب کنندگی بود و بهترین وکیل کسی بود که استدلال او در نظر مردم و دادگاه جذابتر بود.

با همین محوریت جدید بود که عده دیگری از اندیشه ورزان علوم انسانی، وکالت را علم نامیدند و مدعی شدند که اصلی ترین ابزار وکیل در دفاع از موکل خود علم و تسلط و آگاهی به متون قوانین است و "هرکه بیشتر بداند سخن بر کرسی نشاند" این ذهنیت دقیقاً در دوره ای پا گرفت که شعار غالبِ "جهانِ در حال مدرن شدن" این بود: knowledge is power

حد اعلای یک وکیل در این دوران محفوظات بیشتر و حضور ذهن بهتر و علم و دانش مبسوط تر بود و بهترین وکیل عالمترین آنان بود.

اما امروز چه وضعی بر وکالت حاکم است؟ آیا امروز و با ظهور پست مدرنیسم وکالت از حوزه و حدود "فنِ دفاع" با نگاه سنت یا "علم دفاع" با نگاه مدرن خارج شده است؟

به نظر می رسد امروزه خطابه و فنِ دفاع و اقناعِ قاضی محوریت ندارد، چرا که با توسعه محاکم دادگستری و نظام های دادرسی و قضایی، قضات متبحرتر و متخصص تر شده اند و در موارد متعددی نیز از اهل فن(کارشناسان) بهره میگیرند و در بسیاری از پرونده ها تنها با یک قاضی روبرو نیستیم (به ویژه که دادرسی به صورت دو مرحله  بدوی و تجدید نظر است) و در چنین وضعیتی صرفا اقناع و استدلال و جذابیت در سخنوری به کار نمی آید.

از سوی دیگر دانش و علم و محفوظات وکلا به دو دلیل بی اهمیت شده است، اول اینکه به علت تحصیلات آکادمیک و رشد تکنولوژی و امکان جستجوی هر قانونی در چند دقیقه، دانش دست یافتنی تر شده و دانش برتری چندانی پدید نمی آورد و دلیل دیگر اینکه در رویه عملی میبینیم که لزوماً اساتید علم حقوق وکلای بهتر و موفق تری نیستند.

بنا بر این نکات باید ببینیم که چه عاملی موجب موفقیت بیشتر یک وکیل خواهد شد؟

ادعای من این است که "هنر وکالت" عامل موفقیت یک وکیل است. اما جالب است بدانید که در باب همین عبارت "هنر وکالت" هم سخن بسیار گفته شده است و البته هیچ یک از این مطالب توان توضیح دقیق و تحلیلی این "هنر" را نداشته اند. گویی همه کسانی که به این عبارت پرداخته اند می دانستند گمگشته ای دارند اما نمی توانستند او را بیابند. در این یادداشتها تحت عنوان "هنرِ وکالت" قصد دارم بیشتر از هر موضوعی به این بپردازم که "هنر وکالت" چیست؟

از نظر من "هنر وکالت" ترکیبی از "فن دفاع"، "علم دفاع" و "روحیه حرفه ای دفاع" است.

اما اینکه "روحیه حرفه ای دفاع" چه معنی ای دارد در یادداشتهای دیگر توضیح داده خواهد شد اما مختصر بگویم که در این پارامتر روحیه حق طلبی و میل به اثبات حق -و جنگندگی وکیل در راه آزادی و عدالت-  در کنار حرفه ای گری (professionalism) نقش ایفا میکند. به این معنی که برای وکیلی که فقط به فنِ دفاع فکر میکند حق طلبی اهمیتی ندارد و برای وکیلی که فقط به دانش وکالت فکر میکند حرفه ای گری معنا ندارد. اما اگر این دو عامل در کنار هم به یاری "فن دفاع" و "دانش حقوقی" بیایند پدیده ای شکل میگیرد که "هنر وکالت" است.

بگذارید یک مثال برایتان بزنم. امروز اگر مجسمه ای از بدن انسان با دقیقترین ابعاد و ظرایف ساخته شود اهمیت چندانی در هنر ندارد چون این کار را یکبار برای همیشه "میکل آنژ" انجام داده است. از طرف دیگر مجسمه سازی بر مبنای دانش ریخته گری و ذوب فلزات هم تا حدود زیادی به انتها رسیده است و هیچ کس نمیتواند مدعی دانشی در مجسمه سازی باشد که دیگران هرگز ندارند. اینجاست که باید بپرسیم "هنر مجسمه سازی" امروز با چه ویژگی ای ممتاز می شود؟ جواب این سوال را نمی دانم اما میدانم چیز دیگری لازم است.

برای رسیدن به "هنر وکالت" هم این "چیز دیگر" لازم است و از نظر من "روحیه حرفه ای دفاع" است.

ادامه دارد...

بیشتر بخوانید: بهترین وکیل تهران

وکیل هنری

از اینکه با ما هم کلام میشوید سپاسگذاریم!


نشانی ما :

تهران - میدان هفت تیر - خیابان قائم مقام فراهانی -خیابان مشاهیر - نبش کوچه بهرامی - پلاک 2 - واحد 5

تلفن تماس :

02188493283

رایانامه ( ایمیل ) :

info@lawrt.co

ما در شبکه های اجتماعی :

فیسبوکاینستاگرامگوگل پلاسآپارات